72 năm trước, bài thơ Tây Tiến của nhà thơ Quang Dũng ra đời khi ông cùng đồng đội hành quân ngược miền Tây Bắc. Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Võ Nguyên Giáp khi đó đã gửi lá thư cho bộ đội Tây Tiến, trong đó Đại tướng đã gọi "tiền tuyến miền Tây" là "Miền Việt Tây".

"Người đi Châu Mộc chiều sương ấy…" và những câu thơ dọc đường Tây Tiến dường như vẫn vẹn nguyên trong ký ức những ngày tôi ngược "Miền Việt Tây" tháng 5 này. Theo một phần dấu chân Tây Tiến, chúng tôi ngang qua những Thung Khe, Mai Châu, Mộc Châu rồi ngược lên Yên Châu, Mai Sơn, Bắc Yên, Tà Xùa...

"Miền Việt Tây" hoàn toàn chinh phục những người thích vi vu, nhất là sau chuỗi ngày giãn cách xã hội. Loạt ảnh trên Photo Travel trong tháng 5 sẽ "kể" chuyện ảnh "Miền Việt Tây", nơi có những biển mây cuồn cuộn trôi mỗi ngày nơi sườn núi, những thung lũng mận quả trĩu trên cành và cả những cô gái dân tộc Mông, ngồi vắt vẻo trên thân cây chè cổ thụ, thu hái tôm, nõn shan tuyết vụ xuân hè…

Là vựa mận lớn nhất cả nước, mận hậu Mộc Châu chín sớm bắt đầu được bán ở Hà Nội từ những ngày đầu tháng 5. Nhưng phải đến giữa tháng, mận Mộc Châu mới thực sự vào mùa thu hoạch chính vụ, khi những đồi mận trĩu quả, chín rộ.

Trồng nhiều mận hậu nhất ở Mộc Châu là khu vực thị trấn Nông trường, xã Tân Lập và thung lũng Nà Ka. Đặc biệt ở Nà Ka, hàng trăm héc-ta mận phủ kín thung lũng với những vườn mận san sát nhau. Cách thị trấn Nông trường chừng 16km, Nà Ka là điểm đến ấn tượng nhất với du khách gần xa, cả mùa mận nở hoa và mùa hái quả. Nà Ka còn là “vương quốc” của những gốc mận có tuổi từ khoảng 20 - 30 năm, chỉ ngắm thế, dáng cây đã thấy thích rồi. Lại nằm ngay trục đường đi qua xã Tân Lập, nơi có những đồi chè trái tim xanh mướt nên Nà Ka những ngày cuối tuần rất đông du khách đến thăm.

Khi những quả mận trên thân cây 20 - 30 năm tuổi chuyển từ màu xanh sang tím đậm là lúc người dân vùng cao nguyên Mộc Châu bắt đầu mùa trẩy mận.
Chỉ với 20.000 đồng, du khách có thể vào các nhà vườn trồng mận của người Mông ở thung lũng mận Nà Ka. Dưới những gốc mận mốc thếch, có dáng thế như bon sai, được tự tay hái những quả mận tươi, còn nguyên phấn trắng và ăn thỏa thích thì không gì bằng…

Khi mận hậu chín rộ cũng là lúc các chủ vườn ở Nà Ka thu hoạch, đổ bán sỉ cho các thương lái miền xuôi. Mùa hái quả, mỗi ngày có hàng trăm thương lái, khắp từ Nam ra Bắc đổ về thu gom những trái mận hậu ngon nhất. Dù vụ mận năm nay sản lượng thu hoạch bị ảnh hưởng bởi những trận mưa đá tháng 3 nhưng giá mận lại cao hơn các vụ trước, dao động từ 20.000 - 50.000 đồng/kg tùy theo loại.

Mùa trẩy mận ở Mộc Châu cũng là dịp để du khách trải nghiệm công việc thu hái trái chín cùng người dân địa phương và thưởng thức quả ngọt đầu mùa. Những trái mận giòn, thơm, căng mọng hái ngay đầu cành, chỉ đơn giản chấm chút muối bột canh mang theo cũng khiến lữ khách thèm thuồng. Chỉ 20.000 - 30.000 đồng/vé vào vườn, khách thoải mái hái những trái mận giòn, thơm, căng mọng còn nguyên phấn trắng, nhâm nhi.

Nơi thung lũng xanh rì là những chùm mận chín đỏ mọng, sai trĩu cành…
…với một dụng cụ hái tự tạo, du khách trải nghiệm công việc thu hái quả lấp ló sau tán lá xanh cùng với người dân địa phương. Mận vừa trẩy xong vẫn phủ một lớp phấn trắng, còn nguyên cuống và lá mua về làm quà cho người thân, bạn bè.

Để làm quà cho người thân và bạn bè, nên chọn mua những quả mận tươi ngon, vỏ căng mọng, nhẵn bóng, không có vết đốt của côn trùng và móng tay. Đó là loại mận có giá dao động 40.000 - 50.000 đồng/kg, loại to đẹp có giá cao hơn, 55.000 - 60.000 đồng/kg.

Ngoài thung lũng Nà Ka, du khách có thể đến các địa điểm khác như bản Ba Phách, bản Pa Khen, đường vào Ngũ động Bản Ôn... tự tay chọn lựa từng trái mận để thưởng thức. Ngoài mùa thu hoạch quả, vào khoảng tháng 2 và tháng 3 là thời điểm đẹp nhất của Mộc Châu, khi cả cao nguyên nhuộm một sắc trắng tinh khôi của hoa mận.

Mận ban đầu màu xanh, chuyển sang hung hung rồi đỏ hườm, lúc này người Mông ở Nà Ka và các khu vực trồng mận ở Mộc Châu bắt đầu thu hoạch mận hậu chính vụ.
Dụng cụ dùng để hái những quả mận đầu cành của bà Nguyễn Thị Mếnh (thị trấn Nông trường Mộc Châu).
Những quẩy tấu mận chín đỏ, căng tròn của cô gái Mông ở bản Tả Phình (xã Tân Lập) thu hái nơi những đồi mận trải dài xanh ngắt.
Với những gốc mận lâu năm, người thu hái có khi phải di chuyển trên thân cây như thế này mới trẩy hết mận.
Hai anh em Hầu A Cạnh và Hầu A Sơn hái những trái mận hậu chín đỏ, trĩu quả trên cành. Trung bình, mỗi cây mận này cho thu hoạch khoảng 100kg mận, với giá dao động từ 30.000 - 50.000 đồng/kg.
Giữa tháng 5 cũng là thời điểm bắt đầu mùa mưa nên các gia đình ở thị trấn Nông trường Mộc Châu đều được huy động đi thu hái mận. Nếu muộn, quả chín quá sẽ rụng hỏng...
…và có ngay các thương lái trong vùng đến từng vườn, thu gom mận mang ra thị trấn Mộc Châu bán lại cho thương lái khác kiếm lời.
Những trái mận hậu tươi ngon, căng mọng, đặc sản của cao nguyên Mộc Châu được bán bởi những cô gái dân tộc Mông, với nụ cười duyên dáng.
Những thùng mận hậu vừa được thu hái ngay tại vườn, tươi nguyên phấn theo chân nhiều du khách về nhà.


Phóng sự ảnh: Trọng Chính