Từ tháng 8/2025, tỉnh Quảng Trị chính thức triển khai Dự án tu bổ Công viên Thống nhất tại Khu di tích quốc gia đặc biệt đôi bờ Hiền Lương – Bến Hải, với tổng mức đầu tư 80 tỷ đồng từ nguồn ngân sách Trung ương.

Ghi nhận của báo Xây dựng, những ngày đầu tháng 1/2026, không khí thi công tại công trường diễn ra khẩn trương. Trong cả kỳ nghỉ Tết Dương lịch, các đơn vị vẫn tổ chức nhiều mũi thi công liên tục nhằm đẩy nhanh tiến độ các hạng mục quan trọng như kỳ đài, nhà liên hợp, nhà làm việc Ban Quản lý di tích, nhà đón tiếp và hệ thống hạ tầng kỹ thuật.

Theo Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng tỉnh Quảng Trị – chủ đầu tư dự án, quá trình triển khai gặp không ít khó khăn do thời tiết bất lợi, mưa kéo dài trong các tháng cuối năm. Tranh thủ những ngày thời tiết thuận lợi, nhà thầu đã tăng cường nhân lực, thiết bị, quyết tâm hoàn thành dự án trước Tết Nguyên đán Bính Ngọ.

Dự án Công viên Thống nhất được UBND tỉnh Quảng Trị phê duyệt ngày 16/12/2024, thời gian thực hiện giai đoạn 2023–2025. Mục tiêu của dự án là tu bổ, bảo tồn và từng bước hoàn thiện Công viên Thống nhất theo hướng một công viên chuyên đề lịch sử, qua đó phát huy hiệu quả giá trị văn hóa – lịch sử đặc biệt của Khu di tích quốc gia đôi bờ Hiền Lương – Bến Hải.

Các hạng mục tu bổ bao gồm kỳ đài, nhà liên hợp, cầu Hiền Lương, hệ thống hạ tầng kỹ thuật như sân bãi, đường dạo nội bộ, cây xanh, chiếu sáng, cấp thoát nước; nhà làm việc Ban Quản lý di tích, nhà vệ sinh bờ Bắc và nhà đón tiếp khách tham quan.

Trong đó, kỳ đài được cải tạo đồng bộ với việc sửa chữa lối tiếp cận cho người khuyết tật; thay thế đá lát cũ bằng đá mài xám tự nhiên; thay toàn bộ lan can bằng bê tông ốp đá phù hợp cảnh quan; thay thế hệ thống cáp, các mối liên kết cột cờ bị hư hỏng; nâng cấp hệ thống kéo cờ và lát mới bậc cấp.

Nhà liên hợp được hạ giải toàn bộ từ mái đến sàn để đánh giá mức độ hư hỏng của các cấu kiện gỗ, từ đó áp dụng giải pháp tu bổ phù hợp. Các hạng mục được trám vá, sơn sửa lại hệ thống chân trụ, sàn bê tông; ốp lại bậc cấp bằng gỗ dày 30mm; lát mới toàn bộ sàn gỗ và thay thế một phần lan can, tay vịn.

Đáng chú ý, cầu Hiền Lương – biểu tượng lịch sử đặc biệt của đất nước – đang được trùng tu toàn diện. Công trình được thay thế một phần khung kết cấu sắt thép; các cấu kiện còn sử dụng được sẽ được làm sạch rỉ bằng phương pháp phun cát, sau đó sơn hai lớp chống rỉ và hai lớp sơn phủ màu. Mặt cầu được thay mới bằng ván gỗ lim dày 50mm, phủ sơn chuyên dụng; các mố cầu được gia cố bằng vật liệu sợi carbon cường độ cao. Hệ thống điện chiếu sáng được tháo dỡ và lắp đặt lại đúng vị trí sau khi hoàn thành kết cấu cầu. Hiện nay, khung thép cầu đã được lắp đặt lại, các nhịp còn lại phía sát mố bờ Bắc và bờ Nam đang tiếp tục được thi công.

Cầu Hiền Lương bắc qua sông Bến Hải, thuộc xã Vĩnh Linh, được mệnh danh là “cây cầu dài nhất trong lịch sử” bởi phải mất hơn 21 năm đất nước mới có thể bước sang bờ bên kia trong ngày toàn thắng. Cầu đầu tiên được xây dựng năm 1928 bằng gỗ, chỉ phục vụ người đi bộ. Năm 1952, thực dân Pháp xây dựng lại cầu bằng kết cấu thép, mặt lát gỗ thông, rộng 4m.

Sau Hiệp định Geneva năm 1954, cầu Hiền Lương trở thành ranh giới chia cắt tạm thời giữa hai miền Nam – Bắc suốt hơn hai thập kỷ. Năm 1967, cầu bị bom Mỹ đánh sập. Đến năm 1974, một cầu bê tông cốt thép dài 186m, rộng 9m được xây dựng để đảm bảo giao thông, trước khi đất nước hoàn toàn thống nhất vào năm 1975. Năm 1996, Bộ Giao thông vận tải (nay là Bộ Xây dựng) tiếp tục đầu tư xây dựng cầu mới phía Tây bằng công nghệ đúc đẩy hiện đại. Đến năm 2001, cầu Hiền Lương năm 1952 được phục chế nguyên bản; năm 2014 được sơn lại hai màu xanh – vàng, tái hiện đúng dấu ấn lịch sử chia cắt.

Sau nhiều năm khai thác, công trình xuống cấp nghiêm trọng, buộc phải trùng tu tổng thể như hiện nay.

Việc triển khai Dự án Công viên Thống nhất gắn với trùng tu cầu Hiền Lương không chỉ góp phần bảo tồn một di tích lịch sử quốc gia đặc biệt, mà còn tạo điểm nhấn kiến trúc – văn hóa giàu ý nghĩa, lan tỏa thông điệp hòa bình, khát vọng thống nhất dân tộc và mở ra kỳ vọng về một điểm đến hấp dẫn trên bản đồ du lịch lịch sử – văn hóa của Quảng Trị trong thời gian tới.